Sztuki walki

Historia Zapasów

Zapasy są jednym z najpopularniejszych sportów świata. Ich historia sięga już wieków przed naszą erą. Najstarsze wzmianki o tej dyscyplinie pochodzą właśnie z około 5000 roku przed Chrystusem. Zanim stały się sportem służyły jako element wyszkolenia starożytnych wojowników. Zapasy znano nie tylko w Europie, gdyż zostały odkryte także malowidła jaskiniowe we wsi Beni Hassan w środkowym Egipcie, świadczące o istnieniu tej dyscypliny sportu. Zapasy już w roku 776 r.p.n.e. były elementem pentatlonu (czyli pięcioboju) podczas pierwszych Igrzysk Olimpijskich w Grecji.

Ówczesne zasady walki polegały na 3-krotnym powaleniu przeciwnika na ziemię ? nie obowiązywały żadne przepisy regulujące sposób walki. Najbardziej znanym zawodnikiem tamtych czasów był opiewany przez Simonidesa, Milon z Krotony, który był również znakomitym bokserem i długodystansowcem. Już jako młody chłopiec zdobył tytuł mistrza juniorów na igrzyskach olimpijskich. Potem pozostał niepokonany przez kolejnych 24 lata. Zwyciężał wielokrotnie w wielu turniejach, zdobył m.in.: 6 olimpijskich, 7 pytyjskich i 10 istmijskich wieńców. Legenda głosi, że zginął w lesie podczas ścinania drzewa, padł ofiarą dzikich zwierząt.

Styl wolny

Współczesne sukcesy polskich zapaśników mają głębokie korzenie w historii. Polskie zapasy liczą ponad sto lat. Początkowo, jak w całej zresztą Europie, był to sport zawodowy, łączący elementy stylu klasycznego i wolnego, uprawiany głównie w cyrkach lub innych tego typu obiektach. Do najsławniejszych polskich zapaśników z końca ubiegłego i pierwszej połowy obecnego stulecia należeli tacy wspaniali siłacze jak Władysław Pytlasiński (mistrz świata w latach 1900 i 1904), uznawany za prekursora tego sportu w Polsce, bracia Stanisław-Zbyszko i Władysław (Zbyszko II) Cyganiewiczowie, Władysław Maksymiak (mistrz świata w latach 1919 i 1925), Teodor Szteker (mistrz świata w latach 1930 i 1932) , Aleksander Garkowienko (mistrz świata w roku 1935). Polskich zapaśników zawodowców, którzy zapisali się w historii tego sportu, było w latach poprzedzających wybuch II wojny światowej znacznie więcej. Wielu z nich, przykładem Władysław Pytlasiński i Władysław Maksymiak, poświęcało się zawodowi trenera.

Styl wolny uprawiany był w Polsce już przed II wojną światową, ale pierwsze mistrzostwa krajowe rozegrano dopiero w połowie lat pięćdziesiątych. Jest rzeczą znamienną, że mimo iż w Polsce bardziej popularny był styl klasyczny, to jednak pierwszy medal (brązowy), i to od razu olimpijski, wywalczył wolniak , Tadeusz Trojanowski (57 kg). Miało to miejsce podczas Igrzysk Olimpijskich w Rzymie w roku 1960. Od tamtego czasu polscy zapaśnicy wywalczyli (łącznie: wolniacy i klasycy oraz kobiety) 294 medale, w tej liczbie 23 medale olimpijskie. Wolniacy ustępują pod względem zdobytych krążków olimpijskich klasykom. Zdobyli ich do tej pory cztery (klasycy 19). Sukces Trojanowskiego powtórzyli bowiem w roku 1980 (Moskwa) Władysław Stecyk (52 kg), Aleksander Cichoń (90 kg) i Adam Sandurski (130 kg). Stecyk wywalczył medal srebrny, dwaj pozostali brązowe. Łącznie (seniorzy i juniorzy) wolniacy wywalczyli 84 medale (klasycy 203, kobiety 7), w tym seniorzy 57 (42 na ME, 11 na MS i 4 na IO). Reszta to zasługa juniorów.

Najwybitniejszym zawodnikiem w historii tego stylu w Polsce, jeśli idzie o ilość zdobytych medali, jest Adam Sandurski - 10 medali. Na drugim miejscu plasuje się Władysław Stecyk - 7 medali. Jan Falandys (48 kg) i Paweł Kurczewski (90 kg) - po 4 medale. Jest jeszcze grupa zawodników, którzy mają w kolekcji po 3 medale. Najcenniejsze jednak osiągnięcia odnotował w ostatnich latach Marek Garmulewicz (100 kg), który - jako pierwszy w historii polski wolniak - sięgnął po tytuł mistrza Europy (trzykrotnie 1994, 1996, 2000), był również wielokrotnym medalistą Mistrzostw Świata. Na Igrzyskach Olimpijskich w Atlancie był piąty a w Sydney czwarty. Medale brązowe w ME zdobywali też późniejsi trenerzy kadry Dariusz Ćwikowski (68 kg) i Leszek Ciota (82 kg). Poza nimi, do grona najwybitniejszych trenerów tego stylu należą Wacław Ziółkowski - uczeń Pytlasińskiego, Józef Wojtasik, Eugeniusz Najmark, Leszek Ciota, Jan Walkowiak, Jan Żurawski, Zygmunt Kret a obecnie Dariusz Grzywiński.

Styl klasyczny

Zapasy w stylu klasycznym są walką, w której zawodnicy stosując określone manewry i działania dążą do położenia przeciwnika na łopatki lub uzyskania tak zwanej przewagi technicznej.

Celowi temu służy określona ilość chwytów, których skuteczne zastosowanie pozwala odnieść zwycięstwo przez tzw. “tusz” (czyli położenie przeciwnika na łopatki) lub w przypadku gdy przeciwnik umiejętnie się broniąc wychodzi z zagrożonych pozycji, odnieść zwycięstwo na punkty (czyli przez przewagę techniczną). Styl klasyczny tym różni się od tzw. stylu wolnego, że nie można w nim wykonywać żadnych akcji i chwytów z udziałem nóg czyli m.in.: “schodzić do nóg”, “haczyć”, a także wykonywać rzutów operując nogami.

Walka toczyć się może w pozycji stojącej – tzw. stójce i pozycji parterowej, gdy przeciwnik klęczy na kolanach i podpiera się rękoma. W obu tych pozycjach są grupy chwytów i obron, a stosowane umiejętnie w walce stwarzają widowisko pełne ekspresji, dynamiki oraz zaskakujących sytuacji.

W pozycji parterowej wyróżnić możemy następujące grupy rzutów: dźwigania do suplesu, odwrotnego pasa, wózki, czyli przetaczanie i chwyty, w których atakujemy ręce (zwane potocznie hamerlokami, kluczami i nelsonami). W pozycji stojącej grup chwytów i ich odmian jest znacznie więcej. Do podstawowych należą: rzuty suplesowe, rzuty biodrowe, powalenia, posadki, rzuty przez bark i wywrotki. Do bardzo spektakularnych należą suplesy, które polegają na przerzuceniu przeciwnika przez siebie poprzez mocne wygięcie tułowia do tyłu.

Jak wspomniałem każda z tych grup ma dziesiątki odmian. Pozwala to dobrym zawodnikom prowadzić pojedynki pełne zaskakujących kombinacji i niekonwencjonalnych rozwiązań. Do takich wirtuozów walki zapaśniczej w reprezentacji Polski należeli i należą: Jan Michalik, Ryszard Świerad, Włodzimierz Zawadzki, Józef Lipień i Kazimierz Lipień, Andrzej Supron, Ryszard Wolny, Józef Tracz, Piotr Stępień, Jan Dołgowicz, Bogdan Daras, Andrzej Malina, Jacek Fafiński, Andrzej Wroński, Czesław Kwieciński, Wacław Orłowski, Andrzej Skrzydlewski, Piotr Michalik, Roman Kierpacz, Jerzy Kopański , Bogusław Klozik , Andrzej Głąb, Dariusz Jabłoński.

Wszyscy wymienieni zawodnicy nie tylko zdobywali medale na imprezach mistrzowskich rangi Mistrzostw Świata czy Igrzysk Olimpijskich, ale również na trwale wpisali się do historii zapasów światowych.

zobacz także:
Co to są Zapasy